۱- نازلی سخن نگفت

نازلی بنفشه بود

گل داد و مژده داد:" زمسان شکست!"

و رفت...

ا.بامداد، مرگ نازلی، هوای تازه

آن‌ها هنوز ایستاده‌اند و شمع‌های ما دیگر کورسو نور و اندک حرارت خود را هم از دست داده‌اند.

احمد قصابان، احسان منصوری و مجید توکلی، سه دانشجوی بی‌گناه پلی‌تکنیک هنوز در بندند و با وجود قول‌های مکرر مقامات قضایی، هنوز هم خبری از آزادی نیست. این نوشته خوب از امیرحسین اعتمادی را از دست ندهید:

http://amiretemadi.blogfa.com/post-124.aspx

و این شعر را نیز:

http://hoomayun.blogfa.com/post-16.aspx

۲- موج جدید اخراج اساتید، این روزها خبر از عصر یخبندان فکری در فضای استبدادی حاکم می‌دهد. و فرایاد انقلاب فرهنگی مخملی است که با اقدامی نرم و رنگی، به براندازی اندیشه در دانشگاه همت گمارده‌است. شاید این اقدامات بیش از هر چیز توجیه‌گر اتهامات بی‌اساس دست‌اندرکاری جنبش دانشجویی در انقلاب مخملی باشد تا امروز شاهد آنتی‌تز انقلاب فرهنگی مخملی باشیم.  اما جا دارد باز هم به فکر فرو رویم که در این کوران فقر علمی دانشگاه‌های کشور که رتبه دانشگاه‌هایمان هر روز در رده‌بندی‌های جهانی نزول می‌کند، انقلابیون فرهنگی با چه توجیهی ترمز خطر سقوط قطار علم کشور را هم بریده‌اند تا دیگر صدایی هم از کسی برنیاید. 

اما این اخبار دیگر محلی از مرثیه‌سرایی ندارد. که فایده‌‌ای هم در آن نیست، جز این ‌که اسبابی برای قد علم کردن عده‌ای کوتوله می‌شود. اما شاید به خاطر همین کوتوله‌ها باشد که لازم است نگاهی به آغاز کلید خوردن این پروژه بیاندازیم. سال گذشته که اساتید دانشکده حقوق اخراج شدند، بهترین فرصت بود برای این که این آلو کرمو را از خیک دانشگاه تهران بیرون اندازیم. اما چه می‌شود کرد؟ در روزی که کل دانشگاه تهران لااقل یک‌پارچه اعتراض بود، باز هم این حاشیه‌نشینان بودند که به متن آمدند و اتفاقاً علمدار و میدان‌داران خوبی هم شدند. که دیگر حرف از علت جمع شدن و اعتراض نبود. فقط میدانی برای داد و قال بود. سوپرردایکال‌هایی که می‌گفتند:" دیشب بچه‌ها رو به خاک و خون کشیدن، امون‌شون ندین!" خیلی زود حاشیه را غالب کردند. شاید آن به‌ترین فرصت برای استیفای حق بار دیگر از دست رفت و تنها هزینه‌هایش ماند. هر چند این حاشیه‌نشینان خیلی زود به حاشیه بازگشتند تا دیگر سودای "فیل هوا کردن" در سال‌روز آن واقعه را به سر راه ندهند.

۳- پیرمرد و دریا عنوان رمانی کوتاه و زیبا از ارنست همینگوی است در مورد پیرمردی که ۸۴ روز، حتی یک ماهی هم صید نکرده‌است و در روز ۸۵‌ام به دوردست‌های دریا می‌رود و در جایی که دیگر خشکی دیده‌ نمی‌شود ماهی بزرگی می‌گیرد، ماهی ۳ شبانه‌روز او را به دنبال خود می‌کشد و در نهایت ماهی تسلیم می‌شود، اما در بازگشت خوراک بمبک‌ها( کوسه‌ها) می‌شود تا تنها دم، سر و استخوان‌های ماهی برای پیرمرد بماند. پیرمرد اما از ماهی شکست نخورده‌است، او از دریا و از خودش شکست‌ خورده‌است و خودش تنها در یک جمله پایان تراژیک کار خود را وامی‌گوید:" خیلی دور رفتم."

این داستان هر چند کاملاً عینی است، اما از سویی پاسخ همینگوی به تمام کسانی است که از او به عنوان قهرمان داستان‌نویسی انتظار دارند، از جنگ دوم بنویسد و او ناکام است. همینگوی نیز مانند پیرمرد شکست خورده‌است. اما نه از جنگ که از زمانه و خودش. از سویی دیگر سرگذشت پرسناژ این داستان بیان‌گر زندگی تراژیک پیرمردی است که هنوز هم عجیب است، ولی تورش خالی است. با تمام توانایی‌اش می‌کوشد ماهی خود را به ساحل برساند و بمبک‌ها تکه‌پاره‌اش می‌کنند. و در این معنا برای من تداعی‌گر روشنفکری و قهرمانی‌گری است که با تمام توانایی‌اش در جدال با دریای بیکران وقایع ناتوان مانده‌ و شکست خورده‌است. شاید روشنفکری هم خیلی دور رفته‌است. هم اوست که با تمام توان با مشکلات می‌جنگد و چیزی به ساحل آرامش نمی‌رساند.

نقد خوب و کامل نجف دریابندری- مترجم کتاب- بر این اثر، شاید جای سخن بیشتری را برای کسی نگذارد. اما مقاله‌ خوبی که امروز در مجله شهروند با همین عنوان به قلم آقای یزدانی‌خرم در نقد مهدی اخوان ثالث خواندم، شاید بهانه‌ای بود برای نوشتن از هر دو، اخوان و پیرمرد و دریا.

اخوان ثالث را به عنوان شاعر محبوبم دوست می‌دارم. اگر چه برایم جایگاه پیر شعرا را ندارد که دیگر شعر هم برایم الهام‌بخش نیست و فقط تسلایی است. اخوان به معنای واقعی شاعر بود. شعر همان گونه که جویس می‌گوید، تبلور احساس است و به گمانم اخوان نیز در لحظه سرودن اشعارش به مانند تشبیه جویس، زغالی برافروخته را ماند. شعر اخوان باز هم از ویژگی مهم اثر هنری جویس یعنی داشتن قالبی که از آن کل را ببینی و بعد در آن میان به بازسازی جزئیات بپردازی، تبعیت می‌کند.

اما حرف آقای یزدانی خرم این است که اخوان روشنفکر نیست و به حق هم در این مورد احتجاج می‌کند. اما شاید روشنفکر بودن یا نبودن اخوان را باید به جامعه‌ کوتوله ایرانی بتوان نسبت‌ داد، که گداوار از اخوان شاعر وعظ و خطابه، دریوزگی می‌کنند. م.ف. فرزانه در کتاب بن‌بست خود که درباره مرتضی کیوان نگاشته شده‌است، از اعضای شورای مرکزی توده می‌گوید که به کافه فردوسی می‌آمدند تا از صادق هدایت نویسنده، مشاوره حزبی گیرند. و این حزب البته ادعای تشکیلات داشت و مدعی آرمان خلق و خواستار تحول! باری، کوتوله‌گی صفت جامعه ایرانی در تمامی لایه‌های آن است، از روشنفکر تا سیاست‌مدار و فرد عامی.

۴- این نوشته از رشید اسماعیلی را حتماً بخوانید:

http://gahneveshtha.blogfa.com/post-61.aspx

۵- دوستان خوبم، ویدا خسروی و مسعود حبیبی هم بلاگر شده‌اند که ورودشان را به این فضای صمیمی و نه چندان خشن، صمیمانه تبریک می‌گم، این هم آدرس وبلاگ‌هایشان:

http://vida1.blogfa.com/

http://andisheiedobare.blogfa.com

وبلاگ دوست خوبمان علی عبدی هم متأسفانه هک شد و از صمیم قلب آرزومندم روزی رسوایی این هکر را ببینم و امیدوارم علی هم زودتر نوشتن را شروع کند.